Skolioza kręgosłupa - przyczyny, objawy, leczenie

Skolioza kręgosłupa to jedna z najczęstszych wad postawy, diagnozowana u ludzi w różnym wieku. Choć wielu kojarzy tę deformację z tzw. krzywymi plecami, to jest ona złożonym schorzeniem obejmującym boczne skrzywienie, rotację kręgów i zmianę naturalnych krzywizn kręgosłupa. Nieleczona skolioza może prowadzić do bólu, ograniczenia ruchomości pleców, a nawet do zaburzeń oddechowych. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie deformacji, indywidualna terapia i działania profilaktyczne - ergonomia pracy, aktywność fizyczna i sen.

Co to skolioza kręgosłupa?

Skolioza jest trwałym, trójpłaszczyznowym skrzywieniem kręgosłupa, które doprowadza do asymetrycznej sylwetki. Kręgosłup u chorych przybiera charakterystyczny kształt litery „S” lub „C” a wraz z rotacją kręgów pojawia się garb żebrowy, barki ustawione na różnej wysokości i nierówne ustawienie miednicy. Skolioza może być strukturalna, gdy dochodzi do trwałej deformacji kostnej, albo funkcjonalna (odwracalna). Schorzenie jest podstępne i nie daje wyraźnych dolegliwości bólowych w początkowej fazie, a jedynie dyskretne nieprawidłowości w postawie. Dlatego tak istotna jest obserwacja postawy dzieci i młodzieży, by jak najwcześniej dostrzec symptomy choroby i jej przeciwdziałać.

Przyczyny skoliozy kręgosłupa

Skolioza idiopatyczna - najczęstsza forma schorzenia, pojawia się w 80–90% przypadków. Choć przyczyna nie jest jednoznaczna, wskazuje się, że wpływ na skoliozę mają predyspozycje genetyczne, zaburzenia równowagi mięśniowej, czynniki hormonalne i szybki wzrost kośćca w okresie dojrzewania.

Skolioza wrodzona – dochodzi do niej w okresie płodowym. Nieprawidłowy rozwój kręgów, ich zrośnięcia się, deformacje lub asymetria prowadzi do skrzywienia pogłębiającego się z wiekiem.

Skolioza nerwowo-mięśniowa – mają ją osoby z chorobami neurologicznymi, takimi jak dystrofia mięśniowa, rdzeniowy zanik mięśni czy mózgowe porażenie dziecięce. W wyniku osłabienia mięśni kręgosłupa dochodzi do utraty stabilnej osi ciała.

Skolioza zwyrodnieniowa (de novo) – dochodzi do niej przez zanik elastyczności kręgosłupa, zwyrodnienia stawów i dysków. Dotyczy ona osób dorosłych i w podeszłym wieku.

Niewłaściwa postawa podczas pracy i snu jest czynnikiem sprzyjającym skoliozie kręgosłupa. Brak ruchu, długotrwałe siedzenie, brak podparcia dla odcinków kręgosłupa i zła ergonomia pracy czy nauki prowadzi do deformacji i dodatkowo je pogłębia.

Ważna jest profilaktyka z zastosowaniem produktów ergonomicznych Mildis. Wykorzystanie foteli i krzeseł biurowych z podparciem lędźwiowym czy poduszek sensomotorycznych wymusza prawidłową postawę podczas siedzenia i odciąża kręgosłup.

Objawy skoliozy kręgosłupa

Początkowo objawy mogą być niezauważalne, lecz z biegiem czasu można dostrzec charakterystyczne dla wady zmiany w wyglądzie i odczuciach.

Najczęstsze objawy skoliozy kręgosłupa to:

asymetria w obrębie barków, łopatek i bioder,
jedno ramię znajduje się wyżej niż drugie,
uwidoczniony przy skłonie garb żebrowy,
pochylony tułów w jedną stronę,
ból pleców i karku,
ograniczona ruchomość, sztywność kręgosłupa,
zmęczenie przy długotrwałym siedzeniu lub staniu.

Często u dzieci rozpoznanie jest zupełnie przypadkowe - podczas badań profilaktycznych albo w szkole. Wśród dorosłych pojawiają się dolegliwości bólowe w wyniku przeciążeń kręgosłupa i ucisku na nerwy.

Warto dbać o prawidłowe podparcie kręgosłupa podczas siedzenia i snu z pomocą poduszek ortopedycznych, wałków lędźwiowych i materacy rehabilitacyjnych z Mildis.

Diagnostyka skoliozy kręgosłupa

Jak w większości schorzeń w obrębie kręgosłupa, podstawą diagnozy jest dokładne badanie fizykalne i ocena postawy ciała. Lekarz wykonuje test Adamsa - pacjent musi pochylić się w przód, a lekarz uważnie obserwuje, czy pojawił się garb żebrowy lub występuje rotacja tułowia.

Kolejno zaleca się wykonanie zdjęcia RTG kręgosłupa w projekcji AP i bocznej, żeby obliczyć kąt Cobba, ukazujący stopień skrzywienia kręgosłupa. W przypadku, gdy podejrzewa się przyczyny neurologiczne lub strukturalne, dodatkowo wykonuje się rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową.

Leczenie skoliozy

Sposoby leczenia skoliozy kręgosłupa zależą od wielu czynników - rodzaju skoliozy, wieku pacjenta i stopnia skrzywienia kręgosłupa. Wyróżniamy trzy główne metody leczenia: zachowawczą, gorsetową i operacyjną.

Leczenie zachowawcze i rehabilitacja

Ćwiczenia korekcyjne i fizjoterapia są podstawą terapii w łagodnych przypadkach. Celem terapii jest poprawa postawy ciała, stabilizacja kręgosłupa i powrót do równowagi mięśniowej. Stosuje się popularne metody leczenia jak:

metoda Schroth - indywidualnie dobrane techniki trójwymiarowej korekcji postawy z zastosowaniem specyficznych technik oddychania. Ćwiczenia korygują kręgosłup w trzech płaszczyznach - czołowej, strzałkowej i poprzecznej.

FITS - opracowana w Polsce metoda diagnostyki i fizjoterapii dzieci ze skoliozą. Metoda wpływa na kręgosłup trójwymiarowo i jest połączeniem kilku technik. FITS opiera się na połączeniu terapii manualnej, pracy z tkankami miękkimi, ćwiczeniach oddechowych i nauce odpowiednich wzorców postawy i autokorekcji w codziennych czynnościach.

PNF - holistyczna metoda wykorzystująca wzorce ruchowe i neurofizjologiczne mechanizmy. Polega na stymulowaniu mięśni, ścięgien i nerwów przez bodźce dotykowe, ruch i opór ciała.

Warto wykorzystać do ćwiczeń w domu produkty rehabilitacyjne Mildis - piłki gimnastyczne, taśmy oporowe i poduszki sensomotoryczne, które będą wsparciem dla prawidłowych wzorców ruchowych i stabilizują mięśnie głębokie.

Leczenie gorsetowe

Kiedy skrzywienie sięga 20–40 stopni lekarz zaleca noszenie gorsetu ortopedycznego, który utrzymuje kręgosłup w prawidłowym położeniu i hamuje rozwój deformacji. Pasy ortopedyczne i stabilizatory pleców pomagają odciążyć kręgosłup i zmniejszyć napięcie mięśniowe.

Leczenie operacyjne

W zaawansowanych przypadkach i przy dużym skrzywieniu kręgosłupa stosuje się leczenie chirurgiczne. Polega ono na wyprostowaniu i stabilizacji kręgosłupa przy pomocy implantów.

Rehabilitacja i profilaktyka

Rehabilitacja skoliozy to długotrwały proces wymagający systematyczności i zaangażowania od pacjenta. Podczas rehabilitacji stosuje się ćwiczenia wzmacniające mięśnie grzbietu, brzucha i obręczy barkowych, aby poprawić równowagę i elastyczność ciała.

W profilaktyce ogromne znaczenia ma ergonomia pracy i snu. Siedząc długotrwale w niezmienionej pozycji, pogłębiamy skrzywienie kręgosłupa, dlatego warto dbać o odpowiednie warunki pracy i odpoczynku.

Wiele z produktów Mildis stanowi uzupełnienie codziennej profilaktyki skoliozy kręgosłupa:

ergonomiczne fotele i krzesła biurowe z możliwością regulacji wysokości, kąta nachylenia oparcia i podłokietników, zapewniają wsparcie dla kręgosłupa lędźwiowego i piersiowego,
poduszki ortopedyczne i materace profilowane wspierają fizjologiczne ułożenie kręgosłupa podczas snu i zapewniają komfortową regenerację
podnóżki i poduszki lędźwiowe poprawiają pozycję siedzącą i zmniejszają napięcie mięśniowe
gorsety i pasy stabilizujące korygujące sylwetkę, utrzymują kręgosłup w prawidłowej pozycji, zmniejszają dolegliwości bólowe i zapobiegają pogłębianiu się deformacji kręgosłupa.

Skolioza a jakość życia

Zwłaszcza nieleczona skolioza znacząco wpływa na jakość życia w kontekście fizycznym, jak i psychicznym. Zdeformowana, widoczna asymetria ciała jest częstą przyczyną kompleksów, a codzienne dolegliwości bólowe i napięcie mięśni ogranicza normalną aktywność. Dlatego tak ważna jest właściwa terapia skoliozy kręgosłupa, regularne wykonywanie ćwiczeń korekcyjnych i odpowiednio dobrane produkty Mildis wspierające zdrowie kręgosłupa. Dzięki wielotorowym, kompleksowym działaniom większość pacjentów może prowadzić aktywny i zdrowy tryb życia. Indywidualnie dobrany program ćwiczeń fizjoterapeutycznych, zmiana nawyków posturalnych, inwestycja w ergonomiczne środowisko pracy i nauki oraz aktywność ruchowa sprzyjają powrotowi do zdrowia, łagodzą dolegliwości i dyskomfort związany ze skoliozą oraz wpływają pozytywnie na samopoczucie pacjentów.

Ergonomia, ruch i sen w zdrowych warunkach są filarem w profilaktyce skoliozy kręgosłupa. Przez nowoczesne rozwiązania - od poduszek i materacy, przez krzesła rehabilitacyjne, aż po akcesoria do rehabilitacji dostępne w Mildis, możemy zadbać o kondycję kręgosłupa w każdym momencie życia.

Autor:

Maciej Mazurkiewicz