Urazy kręgosłupa - rodzaje, objawy, leczenie

Kręgosłup stanowi kluczowy element naszego układu szkieletowego - odpowiada za postawę i ruch ciała oraz chroni rdzeń kręgowy, który odpowiada za przekaz impulsów nerwowych. Niestety kręgosłup ulega częstym urazom, a każdy z nich niezależnie od rodzaju ma poważne konsekwencje zdrowotne i może nawet zagrażać życiu pacjenta. Urazy można podzielić na dwie grupy - urazy kręgosłupa bez uszkodzenia rdzenia kręgowego i te poważniejsze, przy których został on uszkodzony lub przerwany. Urazy kręgosłupa dotyczą wszystkich grup wiekowych - są bardzo powszechne wśród osób aktywnych fizycznie w młodym wieku, ale i pacjentów cierpiących na przewlekłe schorzenia bądź takich, którzy nie dbają o kręgosłup w życiu zawodowym.

Najczęstsze przyczyny urazów kręgosłupa

Do urazów kręgosłupa najczęściej dochodzi przez działanie nagłej siły mechanicznej o dużym natężeniu, przez którą przekraczana jest wytrzymałość struktur kostnych kręgosłupa, więzadeł i stawów międzykręgowych. Do częstych urazów dochodzi w nagły sposób, w wyniku nieudanych skoków do wody, upadków z wysokości, wypadków komunikacyjnych, a nawet przy pracy fizycznej. Bardzo często problem dotyka sportowców - duża dynamika ruchów przyczynia się do przeciążeń i urazów np. w sportach kontaktowych, gimnastyce czy ekstremalnych aktywnościach. Do urazów może też dojść przez przewlekłe przeciążenie kręgosłupa, wynikające z braku ergonomii pracy, osteoporozę, w następstwie chorób zwyrodnieniowych i innych schorzeń kostno-stawowych.

Warto zapobiegać przyczynom urazów wprowadzając działania profilaktyczne. Produkty Mildis, takie jak ergonomiczne krzesło czy poduszka sensomotoryczna zadbają o stan naszego kręgosłupa podczas pracy, odciążą odcinek lędźwiowy i zredukują napięcie, dzięki czemu unikniemy poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Rodzaje urazów kręgosłupa

Zwichnięcia i skręcenia

Dochodzi do uszkodzenia więzadeł i torebek stawowych. Powstają w wyniku nagłych, gwałtownych ruchów np.przy hamowaniu lub przy silnych rotacjach, skłonach i zgięciach w obrębie stawów.

Złamania i pęknięcia kręgów

Jedne z poważniejszych urazów. Mogą mieć różny charakter od stabilnych wymagających zastosowania kołnierza i rehabilitacji w procesie zrostu, po niestabilne, gdzie złamane fragmenty mogą się przesuwać i uszkodzić rdzeń kręgowy. Dodatkowo może dojść do złamania kompresyjnego, czyli zgniecenia kręgu np. w osteoporozie i złamania wieloodłamowego charakterystycznego dla ciężkich przypadków.

Urazy rdzenia kręgowego

Stłuczenia rdzenia, ucisk fragmentów kostnych lub krwiaków na rdzeń, lub jego przerwanie to najgroźniejsze konsekwencje urazu kręgosłupa. Uraz zawsze jest jednoznaczny z objawami neurologicznymi jak niedowład, paraliż, zaburzenia czucia mięśni i funkcji narządów wewnętrznych. Zależnie od stopnia uszkodzenia, bardzo ciężko jest odwrócić uraz i powrócić do pełnej sprawności.

Przepuklina krążka międzykręgowego

Przepuklina krążka międzykręgowego, czyli inaczej dyskopatia, to choroba polegająca na uszkodzeniu pierścienia włóknistego (zewnętrzna część krążka). W pierwszym etapie dochodzi do nieznacznego zniekształcenia, w drugim ten problem się pogłębia i powstaje wyraźną wypuklina. W trzecim etapie dochodzi do przerwania pierścienia, czyli do ekstruzji w obrębie dysku. Ostatni, czwarty i najbardziej zaawansowany etap dyskopatii to tzw. sekwestracji. Dochodzi do wydostania się poza obręb dysku jego wewnętrznej struktury - jądra miażdżystego.

To z kolei prowadzi do ucisku na rdzeń kręgowy i wywołuje ból promieniujący. Schorzenie wymaga rehabilitacji, a niekiedy też operacji i jest zazwyczaj konsekwencją długotrwałego i intensywnego przeciążania kręgosłupa. Przepuklina krążka międzykręgowego przyczynia się do powstania rwy kulszowej i innych dolegliwości.

Bardzo ważnym aspektem w higienie kręgosłupa jest dbanie o jego komfort w pracy i w domu. Produkty Mildis takie jak fotele ergonomiczne, poduszki ortopedyczne czy materace do spania w naturalny sposób wspierają właściwą postawę, dbają o odpowiednie wsparcie kręgosłupa, łagodzą napięcie mięśniowe i przeciążenia, w konsekwencji zmniejszając dolegliwości bólowe.

Objawy urazów kręgosłupa

Ból jest najczęstszym objawem wskazującym na uszkodzenie w obrębie kręgosłupa. Objawy mogą być różne zależnie od fragmentu kręgosłupa, który doznał urazu. Do najczęstszych zaliczamy:

silny ból w miejscu, gdzie jest uraz
drętwienie i mrowienie w kończynach, zaburzenia czucia
osłabienie mięśni
niedowład lub porażenie
ograniczona ruchomość
uciskowa bolesność lub obrzęk
trudności z oddychaniem (w przypadku odcinka szyjnego)
nietrzymanie moczu (gdy problem tkwi w odcinku lędźwiowym)

Diagnostyka urazów kręgosłupa

Podstawowa diagnostyka urazów kręgosłupa opiera się na badaniach obrazowych:

RTG pozwala ocenić złamania i zwichnięcia,
tomografia komputerowa (TK) dokładnie obrazuje struktury kostne,
rezonans magnetyczny (MRI) jest najlepszym wyborem przy rozpoznaniu urazów rdzenia kręgowego, krążków międzykręgowych i więzadeł, ponieważ szczegółowo pokazuje również uszkodzenia miękkich struktur organizmu.

Ważną rolę w diagnostyce odgrywa wywiad lekarski i badania fizykalne - zwłaszcza w przypadku urazów wynikających z przeciążenia kręgosłupa albo gdy kontuzja wynika z chorób współistniejących np. z zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK).

Leczenie urazów kręgosłupa

W zależności od tego, jakiego urazu doznamy i jaka będzie jego rozległość, stosuje się inne metody leczenia. Sam stan pacjenta też wskazuje, jakiej wymaga terapii - leczenie mniej lub bardziej inwazyjnego. Wyróżniamy metody leczenia takie jak:

Leczenie zachowawcze

Jest to rodzaj leczenia dedykowany pacjentom z mniejszymi urazami, w łagodniejszych przypadkach niewymagających interwencji chirurgicznej. Polega głównie na zabezpieczeniu i unieruchomieniu urazu za pomocą kołnierza ortopedycznego, ortezy lub gorsetu. Pacjentowi zaleca się farmakoterapię lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi (NLPZ), w cięższych przypadkach zastępowanych opioidami i czasami podaje się leki zmniejszające napięcie mięśniowe. Dodatkowo zalecany jest odpoczynek i objawowe leczenie terapią fizykalną.

Leczenie operacyjne

Niektóre stany wymagają leczenia chirurgicznego, zwłaszcza w przypadku ciężkich urazów - złamań z niestabilnością, rozległych uszkodzeń zagrażających życiu i uszkodzeń rdzenia i przepukliny krążka międzykręgowego. Wówczas w celu stabilizacji kręgosłupa stosuje się śruby, pręty i blaszki. Gdy głównym celem operacji jest odbarczenie rdzenia kręgowego, usuwa się część wyrostków kolczystych i kręgu, przepukliny i krwiaki. Często też przeprowadza się rekonstrukcję zniszczonych struktur kręgosłupa za pomocą implantów.

Rehabilitacja

To bardzo ważny etap rekonwalescencji i trzeba go wdrożyć jak najszybciej po urazie. Nawet w pierwszych dniach po operacji w szpitalu wprowadza się działania zapobiegające zanikowi mięśni, przykurczom czy odleżynom. Systematyczne ćwiczenia bierne, edukacja pacjenta na temat prawidłowych ruchów i zasad ergonomii mają kluczowe znaczenie w powrocie pacjenta do zdrowia. Gdy pacjent czuje się na siłach, kolejnym etapem jest aktywna fizjoterapia obejmująca:

ćwiczenia wzmacniające mięśnie i stabilizujące kręgosłup bez przyrządów lub z użyciem akcesoriów rehabilitacyjnych
trening chodu i równowagi zwłaszcza u osób z problemem neurologicznym,
terapia funkcjonalna naśladująca codzienne czynności, ucząca prawidłowych sekwencji ruchów,
fizykoterapia taka jak zabiegi laserowe, krioterapia, elektroterapia czy pole magnetyczne mające na celu złagodzenie bólu i wspomagają proces regeneracji po urazie.

Rehabilitacja nie kończy się na leczeniu szpitalnym, to proces, który wymaga konsekwencji i zaangażowania pacjenta również w domu. Z pomocą produktów terapeutycznych Mildis, takich jak poduszki sensomotoryczne, piłki do rehabilitacji czy taśmy pacjent szybciej wraca do zdrowia i sprawności fizycznej.

Wsparcie leczenia i profilaktyka urazów kręgosłupa

Profilaktyka to bardzo istotny element higieny kręgosłupa, który zmniejsza ryzyko urazów. Fundamentalną rolę w zapobieganiu urazom odgrywa:

ergonomia pracy - korzystanie z regulowanych biurek na stanowisku pracy i foteli ergonomicznych jak np. Kulik System,
regularna aktywność fizyczna wzmacniająca mięśnie grzbietu i brzucha, oraz poprawiająca mobilność ruchów,
stosowanie pasów bezpieczeństwa w aucie, ochraniaczy i kasków podczas sportów,
ograniczenie przeciążeń kręgosłupa przy dźwiganiu i odpowiednia technika podnoszenia ciężaru
kontrolowanie gęstości kości w przypadku osteoporozy
zachowanie zdrowej masy ciała i odpowiednia podaż wapnia, magnezu i witamin grupy B

Prozdrowotne zastosowanie produktów Mildis

Produkty Mildis mają ogromne znaczenie zarówno w profilaktyce, jak i działają wspomagająco podczas leczenia urazów kręgosłupa.

Pasy ortopedyczne - mają na celu utrzymać kręgosłup w fizjologicznym położeniu, umożliwiają rehabilitację bez wysiłku, zmniejszając napięcie kręgosłupa, zapobiegając bólom i pogłębianiu zmian chorobowych.
Poduszki ortopedyczne i materace - zapewniają prawidłowe ułożenie ciała podczas snu, zapewniają naturalną krzywiznę kręgosłupa i wspomaga jego regenerację.
Ergonomiczne fotele rehabilitacyjne - specjalny system profilowań i szeroki zakres regulacji zmniejsza obciążenia kręgosłupa i dba o właściwą postawę podczas długotrwałego siedzenia.
Ergonomiczne akcesoria do pracy jak podnóżek, który zwiększa komfort siedzenia i pozytywnie wpływa na ułożenie stóp, co zapobiega bólom pleców.
Stabilizatory, piłki rehabilitacyjne i taśmy - wspomagają proces rehabilitacji, ułatwiają powrót do sprawności po urazach.
Poduszki lędźwiowe - wspierają naturalną krzywiznę kręgosłupa, zabezpieczając go przed przeciążeniem i redukują z nim związane bóle oraz napięcia.

Urazy kręgosłupa to poważny problem medyczny, który może prowadzić do niepełnosprawności, zmniejszyć komfort życia, a w najgorszym wypadku mu zagrażać. Szybka i trafna diagnoza, odpowiednie leczenie i skuteczna rehabilitacja są kluczowe dla odzyskania sprawności fizycznej. Równie ważne jest świadomość objawów, dbanie o kręgosłup przez odpowiednie nawyki w życiu codziennym i działania profilaktyczne mogące skutecznie uchronić nas przed potencjalnymi urazami.

Autor:

Maciej Mazurkiewicz