Kifoza młodzieńcza - przyczyny, objawy, leczenie
Kifoza młodzieńcza zwana zamiennie chorobą Scheuermanna, to wada postawy cechująca się patologicznie głębokim wygięciem kręgosłupa piersiowego. Dotyka najczęściej nastolatków, których kręgosłup jest w okresie wzrostu. Łagodne wygięcie (naturalna kifoza) jest fizjologiczną cechą kręgosłupa. Problem zaczyna się, gdy to wygięcie ma zbyt duży kąt, a zaokrąglenie pleców znacznie przekracza normę. Ta deformacja najczęściej dotyka młodzież w okresie intensywnego wzrostu - między 11. a 17. rokiem życia. Prowadzi to do zniekształcenia sylwetki, bólu pleców, ograniczeń ruchomości w obrębie kręgosłupa i w skrajnym przypadku do pojawienia się objawów neurologicznych.
Przyczyny kifozy młodzieńczej
Dokładnie nie znamy przyczyny powstawania kifozy młodzieńczej, ale jest ona wynikiem zaburzenia wzrostu trzonów kręgowych.
Dochodzi w nim do spłaszczenia przednich części trzonów kręgowych tworzących kształt klinowy.
Powszechnie uznaje się wiele czynników wpływających na to zaburzenie i prowadzących do powstania tzw. garbu:
- czynnik genetyczny - jest duże ryzyko pojawienia się kifozy, gdy w rodzinie jest skłonność do zaburzeń rozwojowych kręgosłupa,
- zakłócenia wzrostu i rozwoju kręgów - w okresie dojrzewania dochodzi czasem do nierównomiernego rozwoju kręgów,
- czynniki mechaniczne i obciążeniowe - w momencie, gdy kręgosłup w okresie szybkiego wzrostu jest narażony na duże obciążenie (ciężki plecak, sport), deformacja jest przyspieszona,
- osłabienie mięśni posturalnych - zła kompensacja sił oddziałujących na kręgosłup, przez które dochodzi do pogłębiania wady, jest wynikiem słabych mięśni brzucha i grzbietu,
- szybki wzrost kości i zmiany hormonalne sprzyjają pojawieniu się odkształceń w strukturach kręgosłupa.
Objawy kifozy młodzieńczej
Wśród typowych objawów najbardziej charakterystycznym jest garb - widoczne zaokrąglenie pleców.
Objawy posturalne postępują, a nastolatek z czasem wysuwa głowę i barki do przodu. Łatwo zauważyć deformację postawy, gdy dziecko stoi bokiem. Dodatkowo sylwetka może wyglądać na pochyloną do przodu, a łopatki mogą odstawać. Poza fizycznymi zmianami pojawiają się dolegliwości bólowe i objawy towarzyszące nasilające się wraz z rozwojem wady:
- ból pleców zwłaszcza w odcinku piersiowym, promieniujący do mięśni wokół kręgosłupa,
- sztywność i ograniczenie ruchów w górnej części pleców,
- zmęczenie mięśni grzbietowych w dłuższej pozycji siedzącej i stojącej,
- w skrajnych przypadkach objawy neurologiczne jak drętwienie lub mrowienie, gdy kręgi uciskają korzenie nerwowe,
- zaburzenia oddechowe, w przypadku skrajnie zdeformowanej klatki piersiowej.
Diagnostyka kifozy młodzieńczej
Podstawą do rozpoznania jest szczegółowy wywiad, który dostarczy informacji o momencie pojawienia się zmian i tempie ich narastania, o tym, kiedy występuje ból, jakie są objawy towarzyszące. Dociekliwy ortopeda powinien zwrócić uwagę na aktywność fizyczną i występujące obciążenia pleców (np. noszony codziennie ciężki plecak). Warto uwzględnić w wywiadzie rodzinną historię wad postawy. Kolejno trzeba przeprowadzić badanie kliniczne polegające na ocenie postawy z boku i innych kierunków, teście Adamsa, pomiarze kąta wygięcia kręgosłupa w pozycji stojącej oraz zbadaniu siły mięśniowej, czucia i odruchów.
Do potwierdzenia diagnozy niezbędne są badania obrazowe, takie jak RTG kręgosłupa w projekcji bocznej. Zdjęcie jest potrzebne do przeprowadzenia pomiarów kąta kyfozy i oceny zmian klinowych kręgów. Jeśli deformacja przekracza kąt 45-50 stopni - mamy do czynienia z wadą postawy.
Leczenie kifozy młodzieńczej
Cel leczenia to zahamowanie postępu kifozy młodzieńczej, poprawa lub utrzymanie elastyczności kręgosłupa, minimalizacja objawów i ewentualna korekcja deformacji.
Wyróżniamy kilka metod leczenia:
Leczenie zachowawcze
Leczenie zachowawcze jest stosowane w większości przypadków i obejmuje:
1.Ćwiczenia fizjoterapeutyczne
W programie rehabilitacyjnym znajdują się ćwiczenia, które obejmują:
- wzmacnianie mięśni prostowników grzbietu
- rozciąganie mięśni piersiowych i zginaczy bioder
- ćwiczenia wzmacniające mięśnie brzucha
- mobilizację kręgosłupa oraz techniki manualne
- ćwiczenia z użyciem piłek, taśm oporowych, rollingu
- stabilizacja tułowia
Produkty takie jak piłki rehabilitacyjne, taśmy oporowe czy akcesoria do ćwiczeń z Mildis są niezastąpione w regularnych i systematycznych ćwiczeniach w domu.
Za sprawą ćwiczeń można z powodzeniem zatrzymać proces deformacji kręgosłupa i utrzymać jego elastyczność.
2.Gorsety ortopedyczne i ortezy
Gdy dojdzie do umiarkowanej deformacji odcinka piersiowego, a kręgosłup jest jeszcze w fazie wzrostu, stosuje się gorsety ortopedyczne i ortezy. Mają one za zadanie korygować pozycję tułowia i spowolnienie postępu kifozy. Trzeba pamiętać, że czas noszenia gorsetu ustala lekarz specjalista.
3. Edukacja posturalna i ergonomia
Zbyt często pomijanym aspektem jest edukacja, choć odgrywa ona kluczową rolę w terapii.
Dziecko wraz z opiekunami powinno uczyć się prawidłowo siedzieć, stać czy podnosić ciężary. Takie nawyki ukształtowane już w młodym wieku nie tylko, wspomogłyby terapię, ale i zapobiegły jej przeprowadzeniu. W temacie ergonomii nie wolno zapomnieć o odpowiednio dobranym materacu do spania. Pozycja w jakiej śpimy, powinna być zbliżona do naturalnej krzywizny kręgosłupa, a dobrze dobrany materac stanowi dla niego oparcie podczas wypoczynku, minimalizuje napięcia mięśni i łagodzi dolegliwości bólowe.
Mildis oferuje produkty ergonomiczne jak fotele biurowe z regulowanym oparciem i biurka z regulacją wysokości, które naturalnie wspierają prawidłową postawę w pozycji siedzącej oraz zapewniają komfort pracy i nauki.
4.Leczenie farmakologiczne i fizykoterapia
Wspomagająco, dla łagodzenia objawów bólowych można doraźnie stosować niesteroidowe leki przeciwzapalne i środki przeciwbólowe. Powszechnie wykorzystywana jest także fizykoterapia - poddanie się masażom, ultradźwiękom, krioterapii lub elektroterapii. Takie leczenie wspomaga wykonywanie ćwiczeń i przynosi ulgę w dolegliwościach.
Leczenie chirurgiczne
Leczenie operacyjne jest bardzo rzadko rozważane i tylko, gdy jest konieczne. Operacje rozważa się, jeśli deformacja kręgosłupa jest duża, wada kręgosłupa postępuje pomimo leczenia zachowawczego, pojawiają się objawy neurologiczne lub zaburzenia oddychania pogarszające jakość życia.
Produkty Mildis w terapii i profilaktyce kifozy młodzieńczej
Ergonomiczne i rehabilitacyjne produkty z oferty Mildis, z powodzeniem mogą stanowić wsparcie w terapii, a także profilaktyce wad postawy takich jak kifoza młodzieńcza. Krzesło ergonomiczne Smart stanowi przykład rozwiązania jako fotel biurowy z regulowanym oparciem - wspiera on naturalne krzywizny kręgosłupa. Topowy model fotela rehabilitacyjnego Kulik System Business z profilowanym oparciem wspierającym właściwą sylwetkę posiada właściwości medyczne i certyfikaty. Wspomniane fotele to inwestycja w ergonomiczne i bezpieczne produkty, realnie wpływające na zdrowie kręgosłupa. Dodatkowo krzesło rehabilitacyjne Classic Kulik System i inne fotele zmniejszają przeciążenia kręgosłupa, mają pozytywny wpływ na jakość postawy, poprawiają ergonomię codziennej pracy i zwiększają komfort oraz motywację do nauki.
Warto pamiętać, że same meble nie wyleczą deformacji, ale są świetnym uzupełnieniem kompleksowej terapii i środkiem zapobiegawczym w tego typu schorzeniach.
Kifoza młodzieńcza - profilaktyka i styl życia
W profilaktyce kifozy młodzieńczej najważniejszy jest ruch, świadomość prawidłowej postawy i prawidłowe nawyki. Warto angażować młodzież w aktywności fizyczne, zachęcać do pływania, jazdy na rowerze lub innych ćwiczeń np. rozciągających. Najważniejsze, by regularnie wykonywać drobne, niepozorne czynności - wstawać od biurka, rozluźniać ramiona albo wychodzić na krótkie spacery. Równie ważne jest utrzymanie prawidłowej postawy siedzącej. Kontroluj siebie i dziecko dbając, by stopy stabilnie spoczywały na podłodze, plecy przylegały do oparcia fotela, a ekran komputera był umiejscowiony na wysokości wzroku.
Połączenie tych drobnych nawyków z meblami i produktami rehabilitacyjnymi Mildis może znacząco poprawić komfort życia, kondycję kręgosłupa i zapobiec powstawaniu wad postawy.
Autor: