Kąt ujemny w fotelach biurowych
Podstawą regulacji każdego fotela biurowego jest jego mechanizm, czyli to, co znajduje się pod siedziskiem - duży, złożony element z dźwigniami, pokrętłami. To od mechanizmu zależy, jakie funkcje będzie miało dane krzesło. Większość mechanizmów ma oczywiście tak podstawowe opcje, jak regulacja wysokości siedziska, regulacja kąta pochylenia oparcia. Bardziej zaawansowane fotele ergonomiczne mają też regulację odcinka lędźwiowego, regulację głębokości siedziska, czy regulację wysokości oparcia.
Natomiast tylko niektóre z foteli ergonomicznych posiadają funkcję premium - regulację kąta ujemnego. Jest to dodatkowe pochylenie siedziska i oparcia do przodu w stosunku do pozycji podstawowej.
Zrozumienie Funkcji Kąta Ujemnego
Każdy fotel biurowy ma swoje "zerowe" ustawienie, w którym siedzisko jest ułożone poziomo, a oparcie pionowo lub nieco do tyłu w stosunku do pionu. Normalnym jest, że regulacja oparcia odbywa się bardziej do tyłu od tej wyjściowej pozycji. Jeżeli fotel ma mechanizm synchroniczny, wtedy też - wraz z ochlaniem oparcia - siedzisko zmienia swój kąt. Kiedy jednak mamy do czynienia z jeszcze bardziej zaawansowanym typem mechanizmu (co występuje głównie w fotelach klasy premium), wtedy siedzisko możemy ustawić nie tylko w odchyleniu do tyłu, ale także lekko skośnie przodem w dół. To jest właśnie kąt ujemny.
Funkcja ta może działać w dwóch wersjach:
-
Pochylenie do przodu samego siedziska - wtedy możemy zmienić kąt siedzenia niezależnie od oparcia fotela. Samo oparcie natomiast nie pochyla się dalej do przodu.
-
Pochylenie do przodu zarówno siedziska, jak i oparcia. To jest opcja lepsza, ponieważ używając tej funkcji mamy mniejsze ryzyko, że w takim pochyleniu przestaniemy się opierać plecami.
To dodatkowe nachylenie jest zawsze nieduże - zwykle około 5 stopni. Może się to wydawać niewiele, ale ten mały przechył sprawia, że zmieniają się kierunki przeciążeń działających na kręgosłup. Siedząc w takiej pozycji mamy mniejszą tendencję do garbienia się, łatwiej zachowujemy prawidłową postawę i tym samym redukujemy ryzyko bólu kręgosłupa. Jednocześnie - z uwagi na tylko niewielkie nachylenie - nie mamy wrażenia zjeżdżania z fotela. A to bardzo ważne, żeby zawsze utrzymać pozycję z ciałem wsuniętym do samego końca siedziska. Tylko wtedy bowiem można się prawidłowo oprzeć o oparcie i odciążyć kręgosłup lędźwiowy.
Czy ujemny kąt nachylenia oparcia się przydaje i komu?
Tak, ta funkcja - mimo iż nie należy do opcji podstawowych w fotelu biurowym - zdecydowanie się przydaje. Komu? Jest przydatna dla każdego, kto - z uwagi na charakter pracy lub specyfikę wyposażenia stanowiska pracy - często musi siedzieć w pochyleniu do przodu. Taką pozycję przyjmuje się często w następujących sytuacjach:
-
długie pisanie na klawiaturze
-
praca przy laptopie
-
praca z dokumentami papierowymi
-
inna praca przy biurku lub blacie roboczym wymagająca długotrwałego patrzenia w dół
A dlaczego w takiej pozycji przydaje się dodatkowe pochylenia siedziska do przodu? Dlatego, że kiedy siedzimy w pozycji pochylonej do przodu, a nasze siedzisko też jest ułożone w tym samym kierunku, inaczej rozkładają się siły nacisku na plecy - w tym przede wszystkim na kręgosłup lędźwiowy - niż w sytuacji siedzenia na poziomej powierzchni. Przeciążenie jest skierowane bardziej do przodu. Dzięki temu łatwiej jest zachować fizjologiczną lordozę lędźwiową - plecy nie robią się nadmiernie zaokrąglone, a miednica pozostaje w lekkim pochyleniu do przodu - jak w neutralnej pozycji stojącej.
To wszystko sprawia, że kręgosłup jest wtedy mniej obciążony, mniej narażony na urazy i redukuje się ryzyko występowania bólu pleców. Przekłada się to wprost na wyższy komfort pracy. Zatem dobry fotel biurowy, odpowiednio dobrany do stanowiska i charakteru wykonywanych obowiązków ma naprawdę duże znaczenie dla ergonomii pracy.
Biomechanika ciała podczas siedzenia na fotelu do biurka
Idealna pozycja siedząca to taka, w której plecy mamy ustawione pionowo. Przeciążenia działające na kręgosłup są wtedy najmniejsze. Jeśli tylko możemy, starajmy się utrzymywać właśnie taką postawę. Analizę w tym zakresie przedstawiła m.in. mgr inż. Joanna Kamińska (Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy). Poniżej znajduje się wykres wyraźnie wskazujący, że wraz z pochylaniem się znacznie mocniej obciążamy mięśnie pleców.
Jeśli jednak sytuacja wymusza na nas siedzenie w pochyleniu do przodu, mniejsze ryzyko bólu kręgosłupa będzie wtedy, gdy dostosujemy do tego swój fotel biurowy. Kiedy w takiej sytuacji będziemy siedzieć na lekko pochyłej do przodu powierzchni, wtedy:
-
Miednica rotuje bardziej do przodu, a to sprzyja zachowaniu naturalnej krzywizny kręgosłupa.
-
Krążki międzykręgowe są obciążane bardziej osiowo (największy nacisk jest bliżej centrum krążka), a siła przeciążenia kieruje się lekko do przodu — co jest biomechanicznie korzystniejsze niż podczas siedzenia na poziomym siedzisku.
Jeżeli natomiast mamy poziomą powierzchnię siedzenia, a plecy pochylone, wtedy:
-
Miednica pozostaje w pozycji bardziej „podwiniętej”, a łuk lędźwiowy prostuje się2. Spłaszczenie lordozy powoduje przesunięcie jądra miażdżystego (wewnętrzna struktura krążka międzykręgowego, czyli tzw. dysku) ku tyłowi, co zwiększa nacisk na tylną część pierścienia włóknistego (ściany krążka międzykręgowego).
-
Krążki międzykręgowe, zwłaszcza w odcinku lędźwiowym, są kompresowane (dociskane) mocniej z jednej strony. To może prowadzić do zwiększonego ciśnienia oraz uszkodzenia pierścienia włóknistego.
Zatem subtelnie zmienione ułożenie siedziska i kierunek sił nacisku wpływa na:
-
inne rozłożenie ciśnienia w krążku międzykręgowym,
-
większe lub mniejsze ryzyko mikrourazów pierścienia włóknistego.
Mechanizmy ergonomiczne w fotelach biurowych
Funkcję dodatkowego pochylenia siedziska i oparcia (lub samego siedziska) do przodu znajdziemy w bardziej zaawansowanych mechanizmach regulacji. Wśród nich można wymienić:
Mechanizm Synchroniczny
Charakteryzuje się tym, że zmiana kąta odchylenia oparcia została zsynchronizowana z ruchem siedziska w tym samym kierunku. Kiedy odchylamy oparcie fotela biurowego do tyłu np. o 10 stopni, wtedy siedzisko odchyla się automatycznie o około 3 - 5 stopni (w zależności od typu mechanizmu). Daje to automatyczne ułożenie siedziska w takiej pozycji, aby nie zsuwać się z fotela w odchyleniu i nie zmniejszać nadmiernie kąta pomiędzy tułowiem i nogami mając oparcie pochylone do przodu.
Mechanizm Samoważący
To bardzo podobna konstrukcja do mechanizmu opisanego powyżej. Działa tak samo, ale dodatkowo ma też opcję automatycznego dopasowywania oporu, z jakim odchyla się oparcie fotela biurowego do wagi użytkownika. Natomiast w mechanizmach synchronicznych regulacja siły oporu oparcia odbywa się ręcznie. Ma to znaczenie podczas siedzenia na odblokowanym mechanizmie, gdy oparcie może podążać za ruchem pleców.
Mechanizm Asynchroniczny
Ta wersja mechanizmu działa na podstawie innych założeń niż opisane wcześniej. Zasada jest taka, aby regulacja oparcia i siedziska były od siebie niezależne. Pochylenie jednego i drugiego elementu regulujemy osobno. W tego typu mechanizmach standardem jest też regulacja głębokości siedziska.
Przykłady foteli ergonomicznych z ujemnym kątem przechyłu
Veris Net Profim
Duży fotel ergonomiczny z mechanizmem synchronicznym. Ma możliwość ustawienia oparcia i siedziska w pochyleniu do przodu w zakresie 5 stopni.
AccisPro Profim
Ergonomiczne krzesło biurowe o dosyć kompaktowych rozmiarach. Posiada analogiczny zakres regulacji do przodu jak model Veris Net. Siedzisko w tym modelu ma funkcję balansowania. Umożliwia siedzenie dynamiczne.
Saga Plus Unique
Fotel obrotowy o zwiększonej nośności i możliwości stosowania na stanowiskach pracy w trybie 24/7. Posiada mechanizm asynchroniczny - umożliwiający odchylanie oparcia niezależne od ruchu siedziska. Dodatkowe pochylenie fotela do przodu działa jako niezależna funkcja.
Skill Net BGroup
Ten fotel ergonomiczny występuje w opcji z kilkoma mechanizmami synchronicznymi do wyboru. Wersja z mechanizmem S22 ma funkcję pochylenia siedziska do przodu.
Bibliografia:
- mgr inż. Joanna Kamińska, "Jak prawidłowo siedzieć", BEZPIECZEŃSTWO PRACY Nr 5/2005: s. 26-28. (https://www.ciop.pl/CIOPPortalWAR/file/15040/201303121250&bezp_05_2005_s26_28.pdf)
- arstanmedica.pl, "Biomechanika siadu – jak siedzenie wpływa na układ mięśniowo-szkieletowy" (https://arstanmedica.pl/biomechanika-siadu-jak-siedzenie-wplywa-na-uklad-miesniowo-szkieletowy)
Autor: